İçeriğe geç
Tradevo

Trading terimleri, sade bir dille

Traderların her gün karşılaştığı 38 terim: işlem başına riskten fonlama oranına kadar, her biri bir iki cümle ve ayrıntılı rehbere bağlantıyla.

Risk ve pozisyon büyüklüğü

İşlem başına risk

Zarar durdur (stop-loss) tetiklenirse kaybetmeyi kabul ettiğiniz tutar; genellikle hesabın sabit bir yüzdesi olarak belirlenir, örneğin %1.

İlgili rehber: Pozisyon büyüklüğü: %1 kuralı, adım adım
Pozisyon büyüklüğü

Bir coinden ne kadar alıp sattığınız. Sabit riskte, riske edilen tutarın girişten stop'a olan mesafeye bölümüne eşittir.

İlgili rehber: Pozisyon büyüklüğü: %1 kuralı, adım adım
R (R katı, R-multiple)

Başlangıç riskinin birimleriyle ölçülen sonuç. 100 USDT riske ederseniz 200 USDT kâr +2R, stop'un tamamen çalışması ise −1R'dir.

İlgili rehber: Risk/ödül ve beklenti: kazanma oranı neden yetmez
Risk/ödül oranı (R:R)

Hedefe kadar planlanan kârın stop'a kadar planlanan zarara bölümü. 1:2'lik bir işlem, riske ettiğinin iki katını kazanmayı hedefler.

İlgili rehber: Risk/ödül ve beklenti: kazanma oranı neden yetmez
Kazanma oranı (win rate)

Kârla kapanan işlemlerin payı. Tek başına pek bir şey söylemez; yalnızca ortalama kazanç ve ortalama kayıpla birlikte anlam taşır.

İlgili rehber: Risk/ödül ve beklenti: kazanma oranı neden yetmez
Beklenti (expectancy)

Çok sayıda işlemde işlem başına ortalama sonuç, genellikle R cinsinden: kazanma oranı × ortalama kazanç − kaybetme oranı × ortalama kayıp.

İlgili rehber: Risk/ödül ve beklenti: kazanma oranı neden yetmez
Düşüş (drawdown)

Hesabın zirvesinden sonraki bir dibe kadar olan düşüş, yüzde olarak. %40'lık bir düşüşten zirveye geri dönmek için %67 kazanç gerekir.

Emirler ve gerçekleşme

Piyasa emri (market order)

En iyi mevcut fiyattan hemen gerçekleşen emir. Hızlıdır, ancak sığ ya da hızlı bir piyasada gerçekleşme fiyatı son fiyattan daha kötü olabilir.

Limit emir

Belirlediğiniz fiyattan veya daha düşüğünden alma ya da o fiyattan veya daha yükseğinden satma emri. Fiyat oraya hiç ulaşmazsa gerçekleşmeyebilir.

Zarar durdur (stop-loss)

Fiyat, işlem fikrinin yanlış çıktığı seviyeye ulaştığında pozisyonu kapatarak zararı sınırlayan emir.

İlgili rehber: ATR ile stop belirlemek: işleme alan, sabit risk
Kâr al (take-profit)

Pozisyonun tamamını veya bir kısmını planlanan hedef fiyattan kapatan emir.

Kayma (slippage)

Beklediğiniz fiyat ile gerçekte aldığınız fiyat arasındaki fark; hızlı hareketlerde piyasa ve stop emirlerinde sık görülür.

Spread (alış-satış farkı)

En iyi alış (bid) ve en iyi satış (ask) fiyatı arasındaki fark. Spread ne kadar genişse her işlem o kadar geriden başlar.

Teknik analiz

Mum (candlestick)

Bir dönemin açılış, en yüksek, en düşük ve kapanış fiyatını gösteren çubuk. Yeşil gövde kapanışın açılışın üstünde, kırmızı gövde ise altında olduğunu gösterir.

Trend

Fiyatın genel yönü: yükseliş trendinde daha yüksek tepeler ve daha yüksek dipler, düşüş trendinde daha düşük tepeler ve daha düşük dipler.

Destek ve direnç

Alımların (destek) veya satışların (direnç) bir hareketi defalarca durdurduğu fiyat bölgeleri. Tek bir çizgi olarak değil, bölge olarak çizmek en doğrusudur.

İlgili rehber: Destek ve direnç: çizgi değil, bölge çizin
Hacim

Bir dönemde ne kadar işlem yapıldığı. Kırılımda artan hacim gerçek katılıma işaret eder; düşük hacimli bir hareket daha kolay tersine döner.

İlgili rehber: Hacmi fiyatla birlikte okumak
RSI (Göreceli Güç Endeksi)

Son yükselişleri son düşüşlerle karşılaştıran, 0 ile 100 arasında değer alan bir momentum göstergesi; genellikle 14 periyot üzerinden hesaplanır.

İlgili rehber: Mitlerden arınmış RSI: 70 ve 30 aslında ne söyler
EMA (üssel hareketli ortalama)

Son kapanış fiyatlarının, en yenilerine daha fazla ağırlık veren ortalaması. 50 ve 200 günlük EMA'lar yaygın trend filtreleridir.

MACD

12 ve 26 periyotluk EMA'lar arasındaki fark; 9 periyotluk bir sinyal çizgisiyle birlikte gösterilir. Histogram, ikisi arasındaki farktır.

ATR (Ortalama Gerçek Aralık)

Boşluklar (gap) dahil, bir mumun aralığının ortalama büyüklüğü; genellikle 14 periyot üzerinden hesaplanır. Volatiliteyi fiyat birimi cinsinden ölçer.

İlgili rehber: ATR ile stop belirlemek: işleme alan, sabit risk
VWAP

Bir dönem boyunca hacim ağırlıklı ortalama fiyat: ödenen ortalama fiyat; yoğun işlem gören fiyatlar daha fazla ağırlık taşır.

Fibonacci düzeltmesi

Bir salınım tepesi ile dibi arasına çizilen %38.2, %50 ve %61.8 gibi seviyeler; bir geri çekilmenin nerede duraklayabileceğini işaretlemek için kullanılır.

Uyumsuzluk (divergence)

Fiyat ile RSI gibi bir göstergenin ters yönlerde hareket etmesi; örneğin fiyatta daha yüksek bir tepe, RSI'da ise daha düşük bir tepe.

İlgili rehber: Mitlerden arınmış RSI: 70 ve 30 aslında ne söyler

Vadeli işlemler ve kaldıraç

Long ve short

Long pozisyon fiyat yükseldiğinde, short pozisyon ise fiyat düştüğünde kâr eder.

Sürekli vadeli kontratlar (perpetual futures)

Vade tarihi olmayan vadeli işlem kontratı. Düzenli yapılan fonlama ödemesi, fiyatını spot piyasaya yakın tutar.

İlgili rehber: Fonlama oranları: sürekli vadelilerin gizli maliyeti
Fonlama oranı (funding rate)

Sürekli vadeli kontratlarda long ve short taraflar arasında düzenli olarak yapılan ödeme. Oran pozitif olduğunda long taraf short tarafa öder.

İlgili rehber: Fonlama oranları: sürekli vadelilerin gizli maliyeti
Kaldıraç

Yatırdığınız teminattan daha büyük bir pozisyonla işlem yapmak, örneğin 10×. Gereken teminatı azaltır; fiyat aleyhinize giderse oluşacak zararı azaltmaz.

İlgili rehber: Kaldıraç ve likidasyon: vadeli işlem zararları gerçekte nasıl oluşur
Teminat (marjin)

Kaldıraçlı bir pozisyonu açmak ve açık tutmak için yatırdığınız güvence.

Likidasyon

Zararlar teminatı bakım seviyesine kadar eritince kaldıraçlı bir pozisyonun zorla kapatılması.

İlgili rehber: Kaldıraç ve likidasyon: vadeli işlem zararları gerçekte nasıl oluşur
İşaret fiyatı (mark price)

Borsanın gerçekleşmemiş kâr ve likidasyon için kullandığı referans fiyat; kısa süreli sıçramalardan etkilenmemesi için spot endeks fiyatlarından oluşturulur.

Açık pozisyon (open interest)

Hâlâ açık olan vadeli işlem pozisyonlarının toplam değeri. Artan açık pozisyon, pozisyonlara yeni para girdiğini gösterir; hangi tarafın kazanacağını göstermez.

Piyasa ve duyarlılık

Piyasa değeri

Fiyat çarpı dolaşımdaki arz. Bir coinin büyüklüğünü ölçer, ne kadar kolay işlem görebildiğini değil.

Bitcoin hâkimiyeti (dominance)

Bitcoin'in toplam kripto piyasa değerindeki payı. Payın artması çoğu zaman paranın daha küçük coinlerden çıktığı anlamına gelir.

Stablecoin

Değerini sabit tutmak üzere tasarlanmış token; genellikle 1 ABD dolarına endekslidir, örneğin USDT veya USDC.

Volatilite (oynaklık)

Fiyatın ne kadar hareket ettiği. Çoğu zaman günlük getirilerin yıllıklandırılmış standart sapması olarak ifade edilir.

Likidite

Fiyatı oynatmadan ne kadar kolay işlem yapabildiğiniz. Derin emir defterleri ve dar spread'ler iyi likidite anlamına gelir.

Korku ve Açgözlülük Endeksi

Bitcoin için volatilite, momentum, sosyal veriler, hâkimiyet ve arama trendlerinden oluşturulan günlük 0–100 duyarlılık skoru.

İlgili rehber: Korku ve Açgözlülük Endeksi: duyarlılığı okumak